Kırmızı makaslı karides (Macrobrachium assamense, M. assamensis)

Yazan: Tunç Ali Kütükçüoğlu, İstanbul

Resimler: Bilyap Aquaristic, kaynaklar: Aqualog Special: Shrimps, crayfishes and crabs in the freshwater aquarium, Uwe Werner ve bkz. sayfanın altında linkler

Kırmızı Makaslı Karides, Macrobrachium (uzun kollu karidesler) cinsine ait, bilimsel adı henüz tam olarak tesbit edilmemiş, kökeninin Tayland olduğu tahmin edilen bir tatlısu nehir karidesidir. Yaklaşık 7 cm boyuna ulaşabilir. Yetişkin erkeklerin ucunda kıskaçları bulunan gelişkin kolları hemen hemen gövde boyları kadar uzundur.

Kırmızı Kollu Karides gençlerinin ve dişilerinin çok güzel renkli kırmızı-siyah halkalı kolları vardır. Olgunlaşan erkeklerin uzayıp kalınlaşan kolları, zamanla siyah halkalarını kaybederek karidese adını veren kesintisiz kırmızıya bürünür. Erkeklerin güçlü kıskaçları, savunmada ve av yakalamada olduğu kadar, çiftleşme zamanı dişiyi yakalamada da işe yarar.

Kırmızı Kollu Karides et ve leş ağırlıklı beslenmesine rağmen barışçı sayılabilecek bir karidestir. Çok aç kalmadıkça kendi yavrularını da yemez; bu nedenle karma akvaryumlarda bile kolayca çoğalabilir. Yanlız boyu 2-3 cm'den küçük balıklar bu karidesin yanında tam anlamıyla güvenlikte sayılmazlar; özellikle de geceyi tabanda uyuyarak geçiriyorlarsa. Kıskaçları gelişkin yetişkin karidesler, küçük balıkları fırsat buldukça yakalayıp mideye indirir. Yetişkin karidesler arasında zaman zaman yem ve bölge kavgaları çıkabilir ancak bu kavgalar çok nadir ciddi yaralanmalara yol açar. Arasıra kopan kol ve kıskaçlar, ilk kabuk değişiminde tekrar yenilenir. Kırmızı Kollu Karidesin yanıda başka karides türleri konmamalıdır; daha küçük karidesleri yerler.

Bu karidesleri ilk olarak Zürich'teki bir akvaryumcuda görmüştüm. Karideslerin ilgimi çektiğini gören akvaryumcu beni tanıdığı için hemen hikayelerini anlattı. Bir müşterisinin 800 litrelik bir akvaryumunda saklanma yeri bol olduğu için sürekli çoğalan karidesleri varmış, iki ayda bir genç yavruları getirip akvaryumcuya satıyormuş.

Ben de iki erkek dört dişi Kırmızı Makaslı Karides alıp Türkiye'ye getirdim ve melekler, platiler ve neonların yaşadığı 250 litrelik karma akvaryumuma kattım. Bir gün içinde herbiri kendine saklanacak bir kovuk buldu.

Biribirilerinin yollarını mümkün olduğu kadar kesmemeye çalışan koca makaslı erkekler akvaryumun iki zıt ucuna yerleştiler. Artık akşamları eve gelince balıklardan çok karideslere bakar oldum. Yem atılır atılmaz saklandıkları kovuklardan çıkıp telaşla arandıklarını ve kaptıkları yem parçalarını ön bacaklarıyla ağızlarına götürmelerini izlemek çok eğlenceliydi. Beni en çok şaşırtan da, en küçük yem tanelerinin yerlerini şaşmadan kolayca bulmaları olmuştu. Koku alma duyuları çok güçlü olsa gerek. Karidesler bu karma akvaryumda hiçbir sorun yaratmadılar. Ne meleklere, ne de diğer balıklara hiçbir zararları dokunmadı. Yaklaşan balıkları kıskaçlarıyla şöyle bir tehdit ediyorlardı o kadar. İnce yapraklı ambulialar da dahil olmak üzere, akvaryumdaki bitkilere de hiçbir zarar verdiklerini görmedim.

Daha bir ay sonra, iki dişinin karınlarının koyu renk yumurtalarla dolu olduğunu farkedince, her fırsatta kavga eden geçimsiz erkekleri, herbirine ikişer bırakarak ayırmaya karar verdim. Erkeklerden daha küçük olmasına rağmen daha canavar olup diğerini kovalayanını, biri hamile olan iki dişiyle beraber içinde sadece platilerin yaşadığı 150 litrelik bir akvaryuma ayırdım. Bu akvaryumda diğer akvaryumdaki gibi saklanacak taşlar ve kütükler olmadığı için dörde bölünüp açık tarafı kuma gömülmüş hindistan cevizi kabuklarıyla yuvalar oluşturdum. Hamile karides de akvaryumda koca bir yığın halinde duran hallaç otlarının (java moss) altını biraz kazıp kendine yuva edindi.

Akvaryumda başka balık olmadığı için önceleri rahatça çoğalmakta olan platilerin onlarca minik yavrusu, karideslerin gelmesiyle iki hafta içinde her nasılsa yok oldu. O zamandan beri de bu akvaryumda hiçbir plati yavrusu görmedim. Canlı balık yemelerine hiç tanık olmadım, fakat karideslerin plati yavrularını gece kumda uyurken yakaladıklarını tahmin ediyorum.

Hamile dişi önce yumurta, sonra da larva halindeki yavrularını bir ay kadar arka yüzme bacakları arasında (swimmerets) taşıdı durdu. Bir ay sonra bir akşam lamba ışığında bir de baktım ki boyu 4-5 mm olan bir sürü kırmızı kollu minyon karides akvaryumda dolaşıyor. Yetişkin karidesler de yavrulara hiçbir şey yapmıyordu. Hatta önceden daha çok annelerinin çevresinde gizlenen birkaç minik karides sonradan babalarıyla aynı kovuğu paylaştılar. Gündüzleri hiç ortada gözükmeyen, taşlar ve java moss içinde gizlenen yavru karidesler, ancak gece olduktan sonra lamba ışığında, daha çok da yetişkin karideslerin çevresinde görülebiliyorlardı. İşin ilginç tarafı, yetişkin platiler de yavru karideslere dokunmuyorlardı. Sonra yavru karidesler, hiçbir özel ilgi görmeden, diğer balıklar ve karidesler gibi kuru yem ve akvaryumda başka ne buldularsa yiyerek çok çabuk büyüdüler ve üç ay içinde 2.5-3 cm boya ulaştılar. Bu arada birkaç tane genç karides de, 250 litrelik diğer akvaryumda ortaya çıkıverdi.

Kırmızı Makaslı Karides su konusunda kesinlikle seçici olmayan dayanıklı bir tüdür. Önemli olan akvaryumun iyi havalandırılıp filtre edilmesi ve düzenli su değişimlerinin uygulanmasıdır. 20-30 C arasında herhangi bir sıcaklık tutturmak yeterlidir.

Birçok kabuklu hayvan gibi karideslerin boy atması, düzgün bir süreklilik içinde değil, kabuk değiştirme dönemlerindeki periyodik sıçramalar halide gerçekleşir. Eski kabuğunu atan karides, alttaki yumuşak kabuk sertleşene kadar birkaç gün içinde aniden boy atar. Kabuk değiştirme dönemlerinde karides çok savunmasız ve hassas bir konumdadır, bu nedenle mutlaka saklanacak bir kovuğu olmalıdır. Çıkartılan eski kabuk akvaryumdan atılmamalıdır, çünkü karidesler kendi kabuklarını yiyerek yeni kabuklarını oluşturmak için gerekli besin maddelerini ve mineralleri depolarlar. Gençken günde bir kabuk değiştiren karidesler, büyüyüp yaşlandıkça önce haftada bir, sonra ayda bir ve daha seyrek kabuk değiştirmeye başlarlar.

Kırmızı Makaslı Karides'in akvaryumu kökler, taşlar ve bitkilerle dekore edilmiş olmalı, en önemlisi her karidese saklanabileceği en az bir kovuk sunulmalıdır. Her yetişkin karides için en az 30 x 30 cm'lik bir taban alanı düşünülmelidir. Özellikle kendi aralarında geçimsiz olan yetişkin erkekler geniş alana gereksinim duyarlar. Akvaryum ne kadar büyük olursa olsun bir erkek mutlaka diğerlerine baskınlık kurar. Küçük akvaryumlarda tek bir erkek beslemek gerekir. Birçok teritoryal (bölge sahiplenen) balık için olduğu gibi, Kırmızı Makaslı Karides için de şu söylenebilir: "Akvaryum ne kar büyükse o kadar iyidir".

0
Sayfaya verdiğiniz not: Hiçbiri