Zırhlı Corydoras çöpçüler: Kedi Balıkları

Yazan: Serkan Alasya, Kanberra

Fotoğraflar: Yutaka Yamamoto

Akvaryum hobisine başlayan hemen herkes ülkemizde 'çöpçü' diye anılan Corydoras kedibalıklarını akvaryumlarında tutmuşlardır.

Çöpçülerin vücutlarını pul yerine sert plakalar kaplar. Doğada çöpçüler Güney Amerika ve çevresindeki adalardaki nehirlerden gelirler. Amazon nehrine akan her küçük ırmağın kendi çöpçü cinsi olduğu iddia ediliyor. Bazı cinsler soğuk dağ ırmaklarından diğerleri ise Amazon'un tropik kısımlarından gelirler. Akvaryumlarda sıcaklığı 22-26 derece arasında tutmak çöpçülere için uygundur. Günümüzde 150'ye yakın corydoras kedibalığı cinsi olduğu sanılıyor..

Kayıtlara göre çöpçü balıkları ilk kez Avrupa'ya 1880 yıllarında getirtilmiştir. Eskiden çöpçü balıkları akvaryumlarda sadece artık yemleri yesinler diye tutulurdu, bunun sebebi bu balıkların hiç durmadan akvaryum kumunda yiyecek aramalarıdır. Fakat günümüzde balıklar hakkında bilgilerimiz arttıkça çöpçülerin ihtiyaçlarını yıllardır nasıl ihmal ettiğimiz ortaya çıkmıştır.

Bugünlerde akvaryum hobisi içinde bulunanlar daha bilgili ve akvaryumlarında bulunan bütün balık ve bitkilere en iyi yaşama koşullarını sağlama gayreti içindedirler. Biliyoruz ki çöpçülerin artık yemlerle beslenmeleri yeterli değildir, zaten eğer balıklarınıza verdiğiniz pul yem dibe ulaşıyorsa fazla yem veriyorsunuz demektir.

Karma akvaryumları beslerken dibe yem ulaşması çöpçüler için çok önemlidir. Dibe çöken granül yemler çöpçüler tarafından iştahla yenir. Veya bir bardağa akvaryumunuzdan su koyup bu suyun içine biraz pul yem koyup karıştırın, pul yem iyice ıslanıp bardağın dibine çökünce akvaryumunuza dökün. En ideal besleme, iki yöntemi de aralıklı kullanmaktır.

Çöpçüler sürü balıklarıdır. Bu yüzden çöpçülerin akvaryuma daha çabuk ve kolay alışmaları için birkaç tanesinin birarada tutulması gerekir. Çöpçü sürünüzün aynı cinsten olması gerekmez. Mesela 2 komando çöpçü (Corydoras paleatus) ile 2 albino çöpçü (Corydoras aeneus) sürü halinde yüzerler. Aslında gurup için en uygun sayı 6'dir fakat 4 balıkta hiç yoktan iyidir. Yani eğer akvaryumunuzda bir veya iki tane çöpçünüz varsa, iki üç tane daha çöpçü almanızı tavsiye ederim. Doğada çöpçüler sayıları yüz hatta binleri bulan sürüler halinde bulunurlar.

Çöpçü balıkları iyi koşullar altında 6-7 sene yaşarlar ve de pek sık hastalanmazlar. Üretmek de o kadar zor değildir. Doğal olarak bir erkek birde dişi balığa ihtiyacınız var. Tamam! Peki erkek ve dişi balığı nasıl ayırt edeceksiniz? Ancak üreme çağına gelmiş çöpçülerin erkek veya dişi olduğu tespit edilebilir. Genç çöpçülerde bu olay hemen hemen imkansız gibi birşeydir.

Genellikle akvaryumcularda satılan çöpçülerin hepsi genç balıklardır, bu yüzden ancak akvaryumunuzda bir sene geçtikten sonra bu balıkların ergenlik çağına eriştiklerini söylemek yanlış olmaz sanırım. Erginleşmiş balıklarda dişiler derin ve geniş vücutlu, erkekler ise ince ve uzun vücutlu olurlar. Dişiler aynı zamanda daha büyük boya ulaşırlar. Bazı cins çöpçülerde dişi ve erkekler pelvis yüzgeçlerine bakılarak ayırt edilebilirler. Erkeklerin pelvis yüzgeçleri sivri uçlu, dişilerin ise pelvis yüzgeçlerinin ucu yuvarlaktır. Bu olay komanda çöpçülerde belirgindir.

Çöpçü balıkları gurup halinde yumurtlarlar. Genellikle üretmek için iki erkek ile bir dişi çöpçü kullanılır. Fakat bazıları gurubu daha büyük tutarlar ama her seferinde erkek çöpçüler dişilerden daha fazla olması gerekir. Benim üretmek için kullandığım en büyük gurup 3 dişi ve 5 erkek çöpçüden ve de en küçük gurupta sadece bir dişi ve erkekten oluşmuştu. Üretmek için çöpçüleri ayrı bir akvaryuma almanız gerekir. Çöpçüler karma akvaryumda da ürerler fakat yumurtaların hiçbirini kurtaramazsınız. Kullanacağınız üretme akvaryumu aşağı yukarı 40cm uzunluğunda olmalı. Benim üretme için kulandığım akvaryumlar 38 cm boyunda 30cm genişliğindeler, yani taban alanı 1140cm kare. Kullanacağınız akvaryumun boyu ve genişliğini çarpın, eğer taban alanını 1140 cm kare civarında bulursanız bu akvaryum çöpçü üretmek için idealdir. Bu akvaryumun içine sadece hava ile çalışan basit bir sünger filtre konur. Üreme ve yavru balık yetiştirme akvaryumlarına kum konmaz.

Çöpçüleri üremeye hazır duruma getirmek için canlı ve dondurulmuş yemler gibi etli yiyecekler yedirmelisiniz. Suyun 25%'ini birkaç derece daha soğuk suyla değiştirmek bazen iyi beslenmiş çöpçülerin üremeye başlamalarını sağlayabilir. Kış aylarıında ısıtıcınızı fişten çekerek su sıcaklığının birkaç derece azalmasını da sağlayabilirsiniz. Ani ısı değişikliği doğadaki hava değişikliğini kopya etmeye çalışmaktan başka birşey değildir. Genellikle ilk önce dişi çöpçü üreme hareketlerine başlar. Çoğunlukla yavaş hareket eden bu balık akvaryumda hızlıca sağa sola, camda yukarı aşağı yüzmeye başlar. Arada sırada aniden yüzmeyi bırakıp birkaç saniye aradan sonra yine yüzmeye devam eder. Yakından takip edildiğinde dişi balığın bu hareketleri uygun yumurtlama yerleri arama olarak düşünülebilir. Dişi balığın heyecanlı ve hızlı yüzmesi kısa süre sonra erkek balığın dikkatini çeker ve o da dişi balığı takip etmeye başlar. Erkek çöpçü dişinin biraz üstünde yüzer ve dişinin kafasını bıyıklarıyla adeta okşar. Yüzme bir süre böyle devam eder. Yumurtlama başlamadan önce çöpçüler T-pozisyonuna girerler. ilişikteki resimde Corydoras aeneus'lar T-pozisyonunda. T-pozisyonunda erkek çöpçü dişi balığın önüne geçer ve dişi çöpçü bıyıklarıyla erkeğin pelvis yüzgeçlerine dokunur. Bazı kişiler bu anda erkek çöpçünün döl salgıladığını ve dişinin bunu içtiğini ve dölün özel kanallarla dişi balığın karnındaki yumurtalara ulaşıp bunlari döllediğini iddia ederler. Başka bir fikir ise gene dişinin dölü içtiği ve yumurtladıktan sonra yumurtaların üstüne dölü tükürdüğüdür. Yöntem ne olursa olsun, T-pozisyonundan sonra dişi balık pelvis sepetine yumurtalarını bırakır. Dişi balık pelvis sepetini pelvis yüzgeçlerini birbirine bastırarak yapar, resimde görüldüğü gibi. Bunun ardından dişi yüzmeye başlar ve seçtiği bir yere yumurtalarını yapıştırır. Seçilen yerler bitki yaprakları veya akvaryum camı olabilir. Cinsine göre her üremede bir dişi çöpçü 30 ila 200 arası yumurta yumurtlar. Ayrıca üreme birkaç gün sürebilir.

İyi beslenmiş çöpçüler yumurtalarına dokunmazlar fakat yavrular yumurtalardan çıkınca onları iştahla yerler. Bu yüzden yumurtlama bitince ya çöpçüleri yada yumurtaları başka akvaryuma ayırın. Suyun ısısına göre yumurtalar 3 ila 8 gün arasında açılırlar. Suya 'Methylene Blue' gibi bir ilaçtan birkaç damla damlatmak yumurtaları korur. Yumurtadan tam çıkmadan önce yavrular yumurtanın zarı içinde kıpırdadığı görülebilir. Yumurtadan çıkan yavrular dibe inerler. İlk iki gün hala mevcut olan yumurta sarılarından beslenirler. İkinci günden itibaren yavruları beslemeniz gerekir. İlk yem olarak mikro kurtlar, yumurtadan yeni çıkmış Artemia salina ve piyasada pekçok çeşitte bulunan toz yemler kullanılabilir. Toz yem kullanırken yemin dibe çökmesini sağlamak gerekir. Yavrular kirli suya çok hassastırlar bu yüzden aşırı beslemekten uzak durup iki üç günde bir suyun 25%'ini değiştirmek lazımdır. Yavru büyütme akvaryumuna on tane kadar salyangoz atmak yararlıdır. Salyangozlar artık yemlerı yer ve salyangozun dışkıları tek hücreli organizmaların artmasını sağlar. İlk başlarda yavrular bu organizmalarlada beslenirler. Yavruların yaşamlarındaki en hassas dönem ilk üç haftadır. Bu sürede bazı yavruların ölmesi kaçınılmazdır. Yavrular 1 ila 2 sene arası üremeye hazır duruma gelirler.

Akvaryumcularda çeşitli çöpçü balıkları her zaman mevcuttur. Çöpçüler hem karakter dolu ilginç balıklardır, hemde akvaryumunuzun diğer balıklar tarafından kullanılmayan dibine hareket getirirler.

Umarım bu yazım çöpçü balıklarına daha değişik bir gözle bakmanızı sağlamıştır. Yazdıklarımın hepsi kendi gözlemlerim, fotoğraflar ise Japon amatör akvaryum sever Yutaka Yamamoto'ya aittir.

0
Sayfaya verdiğiniz not: Hiçbiri