Odamdaki biyotop

Yazan: Tunç Ali Kütükçüoğlu, İstanbul

Doğal bahçe havuzlarından esinlenerek kurduğum bu akvaryumda ne filtre var, ne ısıtıcı, ne de suni ışıklandırma. Bu, tamamen sessiz, sakin bir akvaryum. Işığını doğrudan pencereden alıyor. Sıcaklık kışın 16°C’ye düşüp yazın 28°C’ye kadar çıkabiliyor, ancak balıklar ve diğer canlılar zaten bu şartlara göre seçilmiş subtropik türler. Bataklık bitkileri, özellikle de Japon şemsiyesi (Cyperus alternifolius) suyu hiçbir elektrikli filtrenin yapamayacağı kadar iyi arıtıyor; nitrat ve fosfat sıfıra yakın ölçülemez düzeylerde.

Nitrat ve fosfat düzeyleri bu derece düşük kaldığı için bazı saatlerde doğrudan gelen güneş ışığı bile bir yosun patlamasına neden olmuyor. Akvaryumun ölçüleri: 120x60x40, 40cm yükseklik.

Bu akvaryuma ilk sekiz ayında aynı doğal bahçe havuzlarında olduğu gibi hiç yem atmadım. Dördüncü ayda akvaryuma eklediğim balıklar, guruldayan cüce gurami (Trichopsis pumila) ve dariolar (Dario dario) akvaryumda yosun ve bitki artıklarını yiyerek kendiliğinden çoğalan küçük otobur canlılarla beslenerek gayet sağlıklı yaşayıp büyüdüler. Ta ki bir kaza olup bütün dariolar ölene kadar. Aşağıda bu konuya tekrar geleceğim. Kazadan sonra cüce guramileri başka bir yere alıp akvaryumda bir grup Apistogramma borelli beslemeye başladım. Bugün akvaryumda halen borelliler yaşıyor.

Aşağıdaki resimlerle anlatıldığı gibi akvaryumu 2006'nın Ağustosu’nda kurdum. Köpükten yaptığım, arkaya doğru yükselen yarım piramide benzer yapıyla akvaryumun arkasında bir sığ su bölgesi oluşturmaya çalıştım.

Akvaryuma ilk eklediğim canlılar (Ağustos 2006):

Bitkiler:

  • Japon şemsiyesi (Cyperus alternifolius)
  • Echinodorus rigidifolius ve cordifolius
  • Java moss (Vesicularia dubyana)
  • Java fern (Microsorium pteropus)
  • Hygrophila polysperma ve corumbosa
  • Cryptocoryne wendtii
  • Anubias nana
  • Çeşitli suüstü bitkileri (Lemna minor, Limnobium laevigatum, Ceratopteris cortuna)

Küçük su canlıları:

  • Sırtı şeritli cüce tatlısu karidesi (Neocaridina denticulate)
  • Meksika tatlısu karidesi (Hyalella azteca)
  • Su tesbih böceği (Asellus Aquaticus)
  • Su piresi (Daphnia pulex)
  • Minare salyangozu (Melanoides tuberculata)

Balıklar:

  • 4 adet Otocinclus affinis (cüce bir yosun yiyici vatoz)
  • 4 ay sonra: 4 adet Dario dario, bir çift guruldayan cüce gurami, 6 adet inci danio (Celestichthys margaritatus, celestial pearl danio)

Arka sol ve sağ köşelere birer öbek Japon şemsiyesi (cüce papirüs) dikmiştim. Bu bitki o kadar hızlı büyümeye ve yayılmaya başladı ki, dikildikten sonra iki hafta içinde kökleri ön cama ulaştı. Sonra zamanla akvaryumun bütün tabanından püskül püskül Japon şemsiyesi kökleri fışkırdı. Suyun ve kumun arıtımı için çok iyi, ancak bu kökler zamanla diğer bitkileri boğmaya başladı. Bugün (Temmuz 2007) kökler ve büyük taşlar hariç akvaryumun bütün tabanı salkım saçak papirüs kökleriyle kaplı. Çoğu yerde, papirüs kökleriyle Java moss biribirine karışmış durumda.

Yaprakları su dışında büyüyen (emers) Echinodoruslar başta çok iyi büyüyorlardı, ancak Japon şemsiyesi köklerinin her yere iyice yayılması sonucu zayıflamaya başladılar. Bütün diktiğim Echinodorus’lar bugün hala yaşıyorlar, ancak neredeyse hiç büyümeden.

akvaryum1S4_4.jpg

Java moss bu akvaryumda olağanüstü hızlı yayıldı ve papirüs kökleriyle birlikte bütün diğer bitkileri kapatmaya başladı. Öyle ki, diğer bitkileri korumak ve akvaryumda biraz yer açmak açısından ara sıra Java moss öbeklerini toplayıp atmam gerekiyor. Java moss, karides, yavru balık gibi canlılar için çok iyi bir yaşama ve üreme ortamı yaratıyor, ancak uzun vadede bakım sorunu yaratan bir bitki. Papirüsle bir araya geldiğinde tabandan yüzeye geçit vermez sualtı jungle’ları yaratıyor, ancak her iki bitkiyi de diğer bitkilerden uzak tutmak gerekiyor. Çürümekte olan Java moss yapraklarını yiyebilecek otobur bir canlı bulmak da çözüm olabilir.

Emers Echinodoruslarla Cryptocoryne wendtii bir arada sorunsuza büyüyebiliyor. Aynı şey, Hygrophila polysperma, Anubias nana ve Java fern üçlüsü için de geçerli. Emers diktiğim Hygrophila corumbosa baştan beri bu akvaryumda iyi büyümedi. Ya şartları beğenmedi, ya da diğer bitkilerin rekabetine dayanamadı. Hygrophila polysperma ise hem emers, hem de submers olarak çok hızlı olmasa da sağlıklı büyüyor.

akvaryum1S4_5.jpg

Denediğim çeşitli suüstü bitkilerine gelince: Başta bir süre iyi büyüdüler, sonra büyük bir ihtimalle besin yetersizliği nedeniyle arsız Lemmna minor da dahil olmak üzere teker teker yok oldular. Bolivya’daki göletlerde de benzer bir durumu gözlemiştim. Başta bütün su yüzeyini kaplayan yüzer bitkiler, zamanla Nilüfer dahil tabanda kök vererek sadece sudan değil, topraktan da besin çekebilen bitkilerin rekabetine dayanamayarak yok oluyorlar. Bu aslında iyi bir işaret; Papirüs ve diğer bitkiler suyu yeterince arıtıyor, Lemna minor'a bile yetecek kadar bir artık bırakmıyor demektir.

Sonuç olarak denediğim bitkiler hakkında şunları söyleyebilirim: Hızlı büyüyen ve suyu çok iyi arıtan papirüslerin diğer bitkilerden uzak tutulması gerekiyor. Bitkileri göz zevkine uygun bir şekilde karıştırmak başta güzel gözükse de uzun vadede hiç iyi sonuç vermiyor. Birkaç tür baskın çıkıp diğerlerini boğuyor. Akvaryum çok büyük olup da grupların arasında yeterli mesafe bırakılamadığı sürece, daha en baştan sadece uyumlu türler dikilmeli. Örneğin bir akvaryumda sadece papirüs ve Java moss (çoğalan Java mossları ara sıra toplamak şartıyla), başka bir akvaryumda sadece emers Echinodorus ve Cryptocoryne wendtii olabilir. Diğer bitkilerden uzak tutulmaları şartıyla büyük akvaryumlarda Nilüfer türleri de denenebilir.

akvaryum1S4_6.jpg

Küçük canlılara gelince: Akvaryuma koyduktan sonra su tesbih böceklerini bir daha göremedim. Kuru yaprak (ormandan topladığım akmeşe yaprakları) ve bitki artıklarının arasında gizli bir yaşam sürdükleri için çoğalabildiler mi, yoksa yok mu oldular bugüne kadar anlamış değilim. Ancak bitki artıklarıyla beslenmeleri ve yavrularının kaliteli bir balık yemi olması nedenleriyle her ekosistem için çok yararlı bir canlı oldukları kesin. Benim biyotopta da çoğalıp yavrularının balıklara ek bir besin kaynağı yaratacağını ummuştum.

Cüce karidesler ilk günden itibaren, akvaryuma hiç yem atmamama rağmen inanılmaz bir hızla çoğaldılar. Tahmin ediyorum sıfır-nitrat temiz su ve yaygın Java moss onlara çok iyi geldi. Yosun, çürüyen bitki ve Otocinclus (cüce vatoz) artıklarıyla beslenebildikleri için birkaç ay içinde sayılara 20 küsürden yüzlere ulaştı. İki ay sonra, yani Ekim sonlarına doğru akvaryumun neresine baksam yavru karides görüyordum. Akvaryumda karides yiyebilecek bir balık da olmadığı için gündüzleri otların arasında saklanmaya gerek duymuyorlardı. Sonradan akvaryuma başka balıklar da eklememle birlikte bu davranış biçimlerini bir anda değiştirip nocturnal (gece aktif) canlılar gibi yaşamaya başladılar.

akvaryum1S4_7.jpg

Meksika karidesi (Hyalella azteca) ülkemizde pek tanınmayan, ancak bence her doğal akvaryumda mutlaka bulunması gereken bir canlıdır. Meksika karidesi’ne bildiğimiz Avrasya tatlısu karidesi Gammarus pulex’in Kuzey Amerika versiyonu denebilir. Gammarus’a çok benzer, ancak biraz daha küçüktür. Yüksek sıcaklıklara ve organik su kirliliğine karşı Gammarus’tan çok daha dayanıklıdır. Ayrıca çok daha düşük oksijen düzeylerinde rahatlıkla yaşayabilir. Otoburdur; su tesbih böceği gibi bitki artıklarıyla beslenir. Yetişkinleri 1 cm kadardır. Çoğalabilmek için genel olarak sert su gerektirdiği söylenir. Akvaryumda Dario ve guruldayan cüce gurami gibi minyon türler beslemeye niyetli olduğum için Meksika karidesi yavrularının balıklara çok iyi bir besin kaynağı olacağını düşünüyordum. Ancak akvaryum suyu çok sert olmadığı için (yaklaşık 8 GH) çoğalabilecekleri konusunda kuşkularım vardı.

Fakat Meksika karidesleri de diğer cüce karidesler kadar olmasa da çoğalabildiler. Onlar da ilk etobur balığı eklememden itibaren nocturnal yaşama geçtiler. Aradan bir yıl geçtikten sonra bugün akvaryuma gece fenerle baktığımda otların arasında tek tük Meksika karidesleri görebiliyorum. Tahminen çoğu taşların arasında saklanıyor.

Minare salyangozu için gönüllü kum arıtım işçisi denebilir. Bildiğimiz solucan toprak için neyse, minare salyangozu da akvaryum kumu için odur. Gündüzleri kumun içinde dolaşır, ancak geceler ortaya çıkar. Tıpkı solucan gibi kumu havalandırır, kumun içinde kalmış organik artıkları tüketerek hem kumun kokuşmadan sağlıklı kalmasını, hem de besin maddelerinin bitki köklerine daha kolay ulaşmasını sağlar. Hermafrodit, yani çift cinsiyetlidir. Kendi kendisini dölleyebilir (çapraz dölleme yapabiliyor mu bilmiyorum) ve canlı doğurur. Oldukça hızlı çoğalan bir salyangoz türüdür.

Geçen sene bir tanıdıktan 10 kadar minare salyangozu almıştım. Şimdi gece akvaryuma fenerle baktığımda küçüklü büyüklü onlarcasını görebiliyorum. Akvaryumda ayrıca bilinen başka salyangoz türleri de yaşıyor. Bence hepsi de son derece yararlı hayvanlar; akvaryumdaki biyolojik dönüşüm sürecini (recycling) hızlandırarak kirlilik birikimine engel oluyorlar.

İlk dört ay içinde akvaryumda yosun yiyen Otocinclus’tan başka balık olmadığı için su pireleri de, karidesler gibi çoğalıp sağlam bir nüfus oluşturabildiler. Ancak diğer balıkların gelmesiyle birlikte kısa sürede yok oldular. Su pireli biyotopa o kadar alışmıştım ki balıkları adeta tereddüt ederek akvaryuma ekledim. Çünkü su pirelerini yok edeceklerini baştan biliyordum.

Kurulduktan dört ay sonra, Kasım ayında (2006) akvaryumda yeterli karides nüfusu oluştuğunu düşünerek ilk etobur balıklarımı aldım: Dört adet erkek Dario dario. Sadece erkek, çünkü dişileri çok zor bulunuyor. Ayrıca altı adet inci danio.

Bunlara Aralık ayında da bir çift guruldayan cüce gurami ekledim.

Dario dario, Asya-Hindistan kökenli, yetişkin boyu bile 2,5cm’yi geçmeyen tam anlamıyla minyatür bir balıktır. Genelde yüksek yaylalardaki göletlerde yaşadığı için serin sudan hoşlanır, ama geçici olmak şartıyla yüksek sıcaklıklara da dayanıklıdır. Hem görünüş, hem de davranış biçimi olarak biraz cichlidlere benzer, fakat akraba olmakla beraber tam anlamıyla bir cichlid değildir. Hastalıklara ve su şartlarına karşı dayanıklıdır, ancak sadece küçük canlı yemlerle beslenebildiği, kuru yemlere kolay kolay alıştırılamadığı için bakımı yine de zor sayılır. Mücevher gibi, inanılmaz güzel bir türdür. Renkleriyle biraz mercan kayalıklarının soytarı balığına benzer.

Çok küçük bir balık olduğu ve az besinle yetinebileceği için Dario dario’nun doğal akvaryumum için ideal bir balık olacağını düşünmüştüm. Haklı da çıktım. Küçükken aldığım dariolar hiç yem atmadığım akvaryumda çok sağlıklı yaşayıp büyüdüler. Normal endüstri akvaryumunda yetiştirilen dariolardan daha ince fakat daha parlak renkli, atik ve agresiv, son derece canlı birer yetişkin erkek oldular. Hepsi akvaryumda belirli bir bölgeyi sahiplendi. Tıpkı doğadaki balıklar gibi, güneşin doğuş ve batış saatlerine yakın yem aramaya çıkıyor, bu arada diğer erkeklere sataşıyor, geri kalan saatleri saklanarak geçiriyorlardı. Aradan beş ay geçip de dariolarımı hala demir gibi sağlıklı görünce hiç yem atmadığım akvaryumda yeterince besin bulabildiklerine iyice emin oldum. Artık işten eve gelince ilk işim diğer eski moda endüstri akvaryumlarımı pas geçip darioların başına oturmak oluyordu. Yanlız bu azgın erkeklere dişi nereden bulunacaktı?

Ancak bu akvaryuma bir çift guruldayan cüce gurami eklemek bir hata oldu. Yüzeysel bir mantıkla darioların daha çok tabanda, guramilerin ise yüzeyde yaşayacaklarını ummuştum. Fakat umduğum gibi olmadı. Tahminimden daha agresif çıkan guramiler dariolara tamamen baskın çıktılar. Onlar da tabana yerleşip darioları kovalamaya başladılar. Akvaryumda yeterli yüzey örtüsü olsaydı (suüstü bitkisi, Nilüfer vs.) belki guramiler daha çok yüzeye yakın kalacak ve dariolara karşı bu kadar sinirli davranmayacaklardı. Ayrıca ısıtıcısız akvaryum sıcak sudan hoşlanan guramiler için biraz fazla serindi. Birkaç ay sonra guramileri başka bir akvaryuma ayırdım. şu anda Betta imbellislerle birlikte başka bir doğal akvaryumda (filtresiz fakat tabandan ısıtmalı) yaşıyorlar, hallerinden memnunlar ki yumurtlayıp duruyorlar.

Sürü balığı niyetine akvaryuma koyduğum inci danio Asya kökenli, bildiğimiz zebra danionun akrabası olan bir türdür. Daha küçük ve sakin olduğu, ayrıca su dışına sıçrama huyu olmadığı için zebra danioya tercih ettim. Aynı borelli ve cüce karidesler gibi, inci danio da ısıtma gerektirmeyen, 15-25°C sıcaklıklar arasında sorunsuzca yaşayabilen bir türdür. Çok dayanıklı çıktılar; yukarıda sözünü ettiğim dario kazasında bile tek bir kayıp vermeden bugüne kadar geldiler. Aynı borelli gibi yem gereksinimi çok az olduğu için bence ideal bir biyotop balığı. İnci danio yerine doğada borelli ile aynı habitatları paylaşan kırmızı yüzgeçli tetra (Aphyocharax anisitsi) da düşünülebilirdi, ancak büyüklüğü nedeniyle (5-6 cm) bu türden vazgeçtim. Ancak Aphyocharax anisitsi büyük biyotop akvaryumları için çok uygun olabilecek bir türdür.

2007’nin Şubat’ında Almanya’daki özel bir üreticide nihayet dişi dario bulabildim. Hemen dört tane alıp biyotopa ekledim. Benim gün görmemiş erkek dariolar bu dişileri başta biraz hırpaladılar, ama bir hafta sonra işler normale döndü. Görgüsüzce asılma yerine romantik flörte bıraktı. Bu arada akvaryumda ilk defa bitki temizliği yaptım. Her yeri kaplamış Java moss’ların bir bölümünü toplayıp attım, papirüs köklerinden bir bölümünü de kopartarak akvaryumun önünde biraz yer açtım. Artık tam her şey yolunda, dariolara dişi de bulundu, artık yavru darioları bekleyebiliriz derken birkaç gün içinde birdenbire bütün dariolar yok oldu. Üstelik sadece dariolar değil, Otocincluslar da öldü. Karides ve cüce guruldayan guramilere ise görünürde bir şey olmamıştı.

Büyük bir ihtimalle, aylardır dokunulmamış akvaryumda bir anda büyük ölçekli bir bitki temizliği yapmam, bu arada papirüs köklerini koparmam suyu bir çeşit zehirledi. Kökleri ve yaprakları yaralanan bitkiler tepki olarak suya fazlası zehirli kimyasallar ve antibiyotikler salgılamış olabilir. Veya, bir anda akvaryumdan çok miktarda bitki çıkarmam suyun biyokimyasal dengesini sarsmış olabilir. Diğer bir ihtimal de, Almanya’dan gelen dişi dariolar ölümcül bir hastalık getirdi.

Dario tecrübem böylece sona erdi. Yıllardır böyle bir toplu balık ölümü başıma gelmemişti. Bir iki hafta bekledikten sonra 4 çift genç Apistogramma borelli aldım. Borelliler hiç kayıp vermeden bugüne (Temmuz 2007) kadar sağlıklı yaşayıp büyüdüler. Erkek borelliler son birkaç haftadır metalik mavi ve sarı renklerini göstermeye başladılar.

Ancak borelliler dariolar kadar minyon balıklar olmadığı için akvaryuma borelliler geleli beri çok az da olsa günde bir granül yem atıyorum – ama çok çok az. Ana besin kaynakları yine de akvaryumda buldukları küçük canlılar, özellikle de karides yavruları. Karideslerin biraz daha hızlı çoğalabilmeleri için arasıra akvaryuma çiğ patates ve havuç kabukları atıyorum. Akvaryuma geçen Mart ayından beridir yem atmama rağmen nitrat ve fosfat düzeylerı bilinen damlalarla ölçülemeyecek kadar sıfıra yakın. Bu nedenle borelliler az yeme rağmen çok sağlıklılar.

Genelde Apistogramma türlerini uzun vadede sağlıklı beslemenin en büyük zorluğu nitrata ve organik kirliliklere karşı son derece hassas olmaları. Tipik filtreli endüstri akvaryumlarındaki 25 mg/litre ve üzeri nitrat düzeyleri diğer balıklara fazla dokunmasa da hassas Apistogramma’ların aylarca sağlıklı yaşamasına izin vermez. Ne kadar sık su da değiştirseniz, filtre biraz kirli olduğu sürece nitrat kısa sürede eski değerlerine fırlar. Kaldı ki, Türkiye gibi hızla çölleşen, nüfusu hala sorumsuzca artmasına rağmen su kaynakları hızla azalan su fakiri bir ülkede nitratı düşük tutma uğruna sık su değişimleri yapmak büyük bir ısraftır. En iyi çözüm, doğala yakın düşük yoğunluklu (extensif) besleme yapıp suyu güneş enerjisiyle çalışan bitkilerle arıtmaktır. Klasik bol alet edevatlı, yoğun balık nüfuslu akvaryumculuk anlayışının biraz değişmesi gerekiyor.

Önümüzdeki haftalar içinde akvaryuma tekrar Otocinclus eklemeyi deneyeceğim. Camdaki yosunları yediği ve artıkları karideslere yem olduğu için önemli bir balık.

Sonuçlar:
Evde bu doğal akvaryum haricinde 120x50x50 ve daha büyük ölçülerde ayrıca üç büyük akvaryum daha var. Ancak bunların hepsi filtreli ısıtıcılı lambalı, guruldayıp ses çıkaran ve bakım hamallığı gerektiren tipik endüstri akvaryumları. Çok değişik tarzlarda akvaryumlarım oldu, büyüklü küçüklü cichlid türleri besledim. Ancak bana şimdiye kadar en fazla gözlem zevki vereni işte bu yukarıda anlattığım sessiz sakin, mütevazi doğal akvaryumum oldu.

Bir kere, doğal güneş ışığında bitkiler ve balıklar daha güzel gözüküyor. Özellikle balık renklerinin bütün detaylarını görebiliyorsunuz. Akvaryumun tamamen sessiz olması büyük bir avantaj; bir akvaryum bence sakin olmalı. Akvaryumun hemen hiç bakım ve alet edevat hamallığı istememesi angaryayı azaltıyor. Filtre temizlemek ve su değiştirmek hiçbir zaman hoşlanmadığım ve sürekli ihmal ettiğim işler olmuştur. Biyolojik çeşitlilik sayesinde temelde güneş enerjisiyle çalışıp kendi içinde dönen bir biyolojik döngü kurabilmek ise insana ayrı bir tatmin veriyor. En önemlisi de, tamamen evcilleştirilmemiş, nispeten doğala yakın balık davranışlarını izleme şansı buluyorsunuz -özellikle de balıklar siz hiç yem vermeden beslenebiliyorlarsa. Yaban sığırlarının davranışları hakkında bir saatlik bir belgeseli izleyebilirsiniz, ancak ahırda oturup bir saat boyunca inekleri gözleyemezsiniz, çünkü sıkılırsınız.

Video: Cüce karidesler, Dario dario ve Meksika karidesi Hyalella azteca

Kendi kendisine yeterli bir doğal akvaryum kurma çabası, beslenme koşulları nedeniyle sizi her balığa yeterli bir alan vermeye zorluyor. Sıkışık endüstri akvaryumlarında balıkların doğal davranamamalarının en önemli nedeni doğal olmayacak kadar kalabalık bir ortamda yaşamaya mecbur bırakılmalarıdır. Diğer bir neden de, endüstri akvaryumundaki ekmek elden su gölden yaşam tarzıdır. Balığın kendi kendine avlanmasına veya yiyecek aramasına gerek yoktur.

Tabi ki bu ilk doğal akvaryumumda her şey yolunda gitmedi. Yeni bir doğal akvaryum kursam bazı şeyleri farkli yapardım.

Daha büyük ve geniş bir akvaryum alıp arka tarafındaki 20-30cm'lik bir bantı cam bir bölmeyle kanal gibi ayırırım. Bu akvaryumun dere bölümü olur. Bu derede küçük bir akıntı oluşturur (ne yazık ki küçük bir su motoru bu iş için kaçınılmaz olabilir) derenin bir baştan öteki başa doğru yavaşça akmasını sağlarım. Sonra bu dereye papirüs sazları dikerim. Ancak bu deredeki su derinliği 15-20cm'yi geçmemeli, aksi halde papirüsler büyümekte zorlanabilirler. Böylece bu dere sık bir sazlık haline gelerek akvaryumun su arıtma tesisi ve küçük canlıların üreme merkezi olur.

Akvaryumun bütün sol tarafını nilüferlere, sağ tarafını da emers Echinodorus ve submers Cryptocoryne'lere ayırırım. Ayrıca ara ara taş ve kökler üzerinde Anubias ve Java fern de eklenebilir, çünkü bu türler genelde diğerlerini boğmuyorlar. Bitkilerle birlikte akvaryuma Otocinclus gibi küçük yosun yiyen balıklar ve karides, salyangoz, su böcekleri benzeri küçük canlılar eklenebilir. Amaç akvaryumda önce sağlam bir otobur nüfusu oluşturmak olmalıdır. Küçük etoburlar ancak oturmuş bir otobur taban üzerine eklenebilir.

Sonra en az altı ay boyunca akvaryuma hiç başka balık koymadan biyolojik dengenin oturması beklenir. Merak etmeyin, akvaryumu bu süreç boyunca gözlemek de ayrı bir zevkdir. Hatta küçük otoburlarınıza o kadar bağlanırsınız ki altı ay sonra küçük etoburları eklemeye tereddüt bile edebilirsiniz: "Eyvah, su pirelerim yok olacak, karides yavruları gafil avlanacak". Ancak unutmamalı ki, otoburların kendi iyiliği için her ekolojide etoburlar gereklidir, çünkü birkaç istisna tür hariç genelde otobur türlerin nüfuslarını kontrol etme yeteneği yoktur. Ortamda hiç etobur yoksa aşırı çoğalıp aynı insanlarda olduğu gibi bu sefer açlıktan veya yamyamlıktan ölmeye başlarlar. Örneğin 16. ve 17. yüzyıllarda o zamanki tarım üretimine göre nüfusun fazla artması ve geniş kitlelerin resmen aç kalması üzerine eşkiyalık, talan ve yamyamlık olaylarına Orta ve Doğu Avrupa'da yaygın olarak rastlanmıştır (A New Green History of the World, Clive Ponting). Esas nedeni, artan nüfusa göre hayvansal protein kaynaklarının yetersiz kalmasına dayanan yamyamlık geleneği Yeni Gine'de 1970'lara kadar devam etmiştir (Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed, Jared Diamond).

Tabi etoburun dozajı çok önemlidir. Akvaryuma fazla büyük ve çok sayıda etobur balık koyarsanız ekolojik sistem bu yükü kaldıramaz. Bu sefer etoburlar kendi besin kaynaklarını kısa zamanda tüketip aç kalırlar. Etoburlar mutalaka yetişkin karidesleri yiyemeyecek kadar küçük olmalı ve başta az sayıda eklenmelidir. Bırakın akvaryumda çoğalıp kendi nüfus dengelerini kendileri bulsunlar. Başta gereğinden çok etobur eklemektense gereğinden az ekleyin - ki bu arada bütün küçük otoburlar da bir anda gafil avlanmayıp davranış biçimlerini (saklanma, gece aktif vs.) etoburlara göre ayarlayabilsinler.

En az altı ay bekleyip otoburlar ekolojisinin iyice oturduğuna emin olduktan sonra akvaryuma ya bir grup (örn. 3 çift) Apistogramma borelli ve Aphyocharax anisitsi (örn. 6 adet) veya 4 çift Dario dario ve 6 adet zebra danio eklerim. Bütün bu balıklar ısıtma gerektirmeyen ama geçici yüksek sıcaklıklara dayanabilen subtropik türlerdir.

Sonra en kritik dönem başlar. Altı ay sonra balıklar hala sağlıklı yaşayabiliyor ve günlük besinlerini bulabiliyorlarsa ekosistem başarıyla kurulmuş demektir.

5
Sayfaya verdiğiniz not: Hiçbiri Ortalama: 5 (2 votes)
Yorum gönderim kuralları:
  • Yorumlar düzgün bir Türkçeyle, sitenin içeriğine ek bir değer katacak şekilde yazılmış olmalıdır.
  • Yorumun başlığı ana fikri net bir şekilde vermeli, yorumu diğerlerinden ve benzerlerinden ayırmalıdır.
  • Genel telif hakki kuralları yorumlar için de geçerlidir. Üç cümleyi aşmaması gereken doğrudan alıntılar için mutlaka kaynak belirtiniz.
  • Bütün yorumlar onaylanmadan önce kontrol edilir. Konuyla ilgisiz ya da reklam veya uygunsuz kelimeler içeren yorumlar silinir.
  • Balık ve bitki sayfalarında sadece bilgi verici yorumlar onaylanır. Bu sayfalarda ancak yeni bir fikir veya bilgi içeren, sayfanın içeriğine ek değer katan yorumlar yayınlanır.
ootkn üye resmi

ellerinize sağlık mükemmel olmuş..Bu arada sor...

ellerinize sağlık mükemmel olmuş..Bu arada sormadan geçemeyeceğim ama ben bol java mosslu hava ile çalışan hiç akıntı yapmayan kutu filtreli ve cam gibi berrak sulu bir akvaryumda karides besliyor yavru alıyor fakat büyütemiyorum..sizdeki ortamda karides yavruları büyüme şansı bulabiliyor mu yoksa sadece larvaları yem olarak balıklarca yeniyor, anaçlar öldükçe yeni anaç karidesler mi koyuyorsunuz..karides larvalarını büyütemilmek için ne yapmam gerekir..eğer larva karidesleriniz büyüyorsa sizce bunu hangi şartlar tetikliyor ??

tuncali üye resmi

Suda kimyasal bir sorun olmasın?

Karides larvalarının büyümemesi ilginç, çünkü karidesler çok az besinle yetinen canlılar. Belki suyun kimyasıyla ilgili bir sorun olabilir. Büyüme döneminde çok sık kabuk değiştiren karideslere belki de sudaki bakır benzeri bir kimyasal madde zarar veriyordur. Benim doğal akvaryumda karidesler çok güzel büyüyorlar. Akvaryumun doğrudan güneş ışığı alması karideslerin sevdiği yeşil yosunların büyümesini sağlıyor. Ayrıca akvaryuma her hafta yakındaki ormandan toplamış olduğum kuru yapraklardan birkaç tane atıyorum. Bu kuru yaprakların yüzeyinde oluşan mantar, bakteri ve tek hücreli canlıların apistogramma yavruları kadar karidesler için de besleyici olduğu biliniyor. Bir de şu anda akvaryumda yosun yiyen balık olarak Ancistruslar (cüce vatoz) var. Karidesler genellikle ancistrus artıklarıyla çok iyi beslenip büyüyebiliyorlar. Ancistruslar için akvaryuma arasıra patates, havuç ve kabak kabukları atıyorum. Eğer karides çoğaltmak istiyorsanız akvaryumda mutlaka cüce vatoz beslemenizi öneririm.

Mükemmel bir akvaryum kurmuşsunuz büyük emek v...

Mükemmel bir akvaryum kurmuşsunuz büyük emek ve sabrınız için sizi tebrik ediyorum. Akvaryumlar nekadar doğal ortama yakın olursa okadar sorunsuz oluyor ve canlı ölümleri yok denecek kadar az oluyor. Müthiş bir iş çıkarmışsınız.

çok güzel bir akvaryum olmuş tebrikler. ben uzu...

çok güzel bir akvaryum olmuş tebrikler. ben uzun yıllar çeşitli akvaryumlara (endüstri akvaryumu olarak tabir ettiğiniz) sahip oldum ama böylesini denemedim. iki yıldır akvaryumu kaldırdım. bu gün nereden aklıma geldiyse bilyap'a bi bakayım dedim ve bu biyotop bende yeni heyecan ve heves oluşturdu. şimdiden planlarını yapmaya başladım. tekrar tebrikler lütfen biyotop akvaryumunuzdaki gelişmeleri bizimle paylaşın. sizi takip ediyoruz.

tuncali üye resmi

Yorumlarınız için teşekkür ederim. Online mag...

Yorumlarınız için teşekkür ederim. Online magazin için ayrı bir forum açılırsa (böyle bir fikir var) bu akvaryumla ilgili gelişmeleri resimleriyle birlikte oraya ekleyeceğim. Şimdilik akvaryumda fazla bir değişiklik yok. Yanlız bu arada, biraz da pH'ın yüksekliği sebebiyle akvaryuma 2 Ancistrus, 8 kardinal balığı (Tanichthys albonubes) ve 6 kırmızı yüzgeçli tetra (Aphyocharax anisitsi) ekledim. Böylece pH 7.5'un üstündeyken 7.2'ye kadar düştü, bu değer bence uygundur. Nitrat hala 0'a yakın, demek ki bu balık yükü bitkilerin arıtım gücü için fazla değil. Diğer değerler: GH 8, KH 6. Aylardır uykuda duran Echinodorus bitkilerinde tekrar bir hareketlenme var. Karides konusunda: Karidesler kendiliğinden çoğalıyorlar, akvaryuma dışarıdan karides eklemiyorum. Papirüs öbeklerinin bulunduğu sağ ve sol köşeler balıkların giremeyeceği kadar sık. Bu önemli, çünkü borelliler yetişkin karidesleri bile bazen avlayabiliyorlar. Karides üretiminde birkaç önemli nokta: 1) Üretime en az 10-12'lik bir grupla başlanmalı 2) Farklı türler karıştırılmamalı, çünkü biribirlerinin yavrularını yiyebilirler 3) Bazı türler daha hassas. Benim kişisel tecrübem: Neocaridina heteropoda (eski adı N. denticulata sinensis) oldukça dayanıklı ve doğurgan bir tür 4) Akvaryumda yetişkin karidesleri yiyebilecek büyük balıklar ve cichlidler olmamalı. 5) Suda özellikle kabuk değiştirme zamanlarında karideslere zarar verebilecek bakır benzeri kimyasal maddeler olmamalı. *** Bir örnek vermek gerekirse: 100x40x40 ölçülerinde, bol bitkili, içinde hava motoruyla çalışan basit bir sünger filtre bulunan başka bir akvaryumum var. Bu akvaryumda 4 Ancistrus, 30-40 lepistes (endler guppy) ve karidesler var. 5 yıldır bütün bu canlılar çoğalıyor, hep tanıdıklara dağıtıyorum. 5 yıl önce ilk olarak bu akvaryuma 12 cüce karides eklemiştim. İlk 4-5 ayda bir hareket olmadı, sonra akvaryum bir karides fabrikası gibi çalışmaya başladı. Şu anda akvaryumda en az 100 yetişkin karides vardır. Genelde Ancistrus dışkısının karidesler için çok iyi bir besin olduğu söyleniyor, bu nedenle karides akvaryumlarında birkaç Ancistrus bulundurulması öneriliyor. Periyodik su değişimlerinin de (suyum kimyasal açıdan temiz olması şartıyla) üremeyi tetiklediği biliniyor. İnce dilimlenmiş çiğ patatesi hem Ancistruslar, hem de karidesler çok seviyor.

Tunç bey bu akvaryum denemeniz gerçekten benim...

Tunç bey bu akvaryum denemeniz gerçekten benim gibi malzeme zengini akvaristlere gerçek akvaryum hobisinin nasıl yapılması gerektiğini ve elektirikli malzemesiz neler yapılabileceğini öğretecek nitelikte olmuş. Bu akvaryum ile ilgili yazıyı okurken ve videoları izlerken, bu güne kadar sahip olduğum akvaryumlardan duymadığım biz zevk duydum. Çok ilginç bir çalışma olmuş . Akvaristliğin bu yönünü bize gösterdiğiniz için size çok teşekkürler. Akvaryumla ilgili yeni gelişmeleri paylaşırsanız sevinirim . İyi günler dilerim.

Tunç bey gerçekten dahiyane bir çalışma yapm

Tunç bey gerçekten dahiyane bir çalışma yapmışsınız. Benzer çalışmalara yol gösterecek bir kaynak yaratmışsınız. Arkadaşlarınki gibi okurken büyük bir haz duydum. Gelişmeler ne durumda bilgi verebilirseniz seviniriz. Saygılarımla

Birkaç yıldır çiklit akvaryumum var. Ancak bu ...

Birkaç yıldır çiklit akvaryumum var. Ancak bu yazıyı ve videoları gördükten sonra duyduğum heyecan tarif edilemez. Kafamda ben de yapabilir miyim fikirleri cirit atmaya başladı bile. Bu güzel çalışmanızı bizimle paylaştığınız için çok teşekkürler... Sanırım yakında benzer çalışmalara başlayan çok arkadaş olacak ve hep birlikte onların heyecanını paylaşacağız. Sağlıcakla kalın...

Tek kelime ile harika.Çok güzel bir çalışma.P...

Tek kelime ile harika.Çok güzel bir çalışma.Payalşım için teşekkürler.Tam istediğim ve hayal ettiğim akvaryum.

ilk okuduğum andan itibaren heyecanla benzer bir ...

ilk okuduğum andan itibaren heyecanla benzer bir akvaryum oluşturmayı planlıyorum ancak aklıma takılan bir kaç şey var , daha küçük ölçülerde (sizinkinin yarısı kadar örn)bir akvaryumla bu başarıyı yakalamak mümkün mü ve pencereden alınan ışık miktarı kışın azalacaktır evdeki yapay ışıklandırmanın aksine bu yazın artan kışın azalan ışık anlamına gelir bu durum akvaryumu olumsuz etkiler mi,bulmakta en çok zorlanacağım bitki papirüs olacak sanırım(hiçbir yerde yok )yosun yiyici olarak elimde SAE ler ve otocinclus lar var karideslerle birlikte uyumlu bir yaşam sürerler mi ,şimdiden teşekkürler yeni video ve fotoğraflarınızı bekliyoruz.sisteminiz mükemmel ötesi tebrikler

selam ali bey ben isvicreden yaziyorum yaklasik 2 ...

selam ali bey ben isvicreden yaziyorum yaklasik 2 aydan beri ben de biologik akvaryum kurmaya calisiyorum ama ufak bir sorunum var?umarim yardimci olabilirsiniz,tatlisu tesbih böcekleri ile dere karideslerini bir türlü ortama alistiramadim,cünkü cüce karidesler yüksek sicakliliklara alisiyorlar ama dere karidesleri hemen ölmeye basliyorlar,buna nasil bir cözüm bulabilirim ama akvaryumda bircok irili ufakli canlilar var inanilmaz bir zevkle gözlemliyorum

Ali bey bir de dario dario lari nerden temin ettin...

Ali bey bir de dario dario lari nerden temin ettiniz

tuncali üye resmi

Dere karideslerinin ve su tesbih böceklerinin ben...

Dere karideslerinin ve su tesbih böceklerinin bence evde kurulacak bir biyotopta fazla şansları yoktur. Dere karidesleri genelde serin ve bol oksijenli sular gerektiriyorlar. Su tesbih böcekleri de aynı şekilde, özellikle de kışın serin su istiyorlar. Benim su tesbih böcekleri de akvaryumda fazla yaşamadılar. Fakat bildiğimiz Asya kökenli cüce karidesler hala yaşıyorlar. Eğer bulunabilirse, Güney Amerika kökenli gölet karidesleri de düşünülebilir, çünkü gözlediğim kadarıyla bunlar da çok dayanıklı ve uzun ömürlü hayvanlar. Bolivya'da 30-35 derece sularda bile bu karideslere rastlamıştık. Hatta Robore yakınlarındaki bir doğal kaplıcada 45 derece sıcaklıklara bile uyum sağlamış türler görmüştük. Dario erkeklerini İsviçre'deki bir tanıdığımdan almıştım. Dişileri de Almanya'dan getirtmiştim.

t. ali bey simdilik 2 tane biotop akvaryum kurdum ...

t. ali bey simdilik 2 tane biotop akvaryum kurdum 50.30.30 ve 120.50.50 ve bunun haricindede 2 tane daha büyük akvaryumum var burda villmergen den balik aliyorum eger bildiginiz baska akvaryumcular varsa isvicrede adreslerini yazarmisiniz

Daha büyük ve geniş bir akvaryum alıp arka ta...

"Daha büyük ve geniş bir akvaryum alıp arka tarafındaki 20-30cm'lik bir bantı cam bir bölmeyle kanal gibi ayırırım. Bu akvaryumun dere bölümü olur. Bu derede küçük bir akıntı oluşturur (ne yazık ki küçük bir su motoru bu iş için kaçınılmaz olabilir) derenin bir baştan öteki başa doğru yavaşça akmasını sağlarım. Sonra bu dereye papirüs sazları dikerim. Ancak bu deredeki su derinliği 15-20cm'yi geçmemeli, aksi halde papirüsler büyümekte zorlanabilirler. Böylece bu dere sık bir sazlık haline gelerek akvaryumun su arıtma tesisi ve küçük canlıların üreme merkezi olur" demişsiniz acaba bu nasıl olacak biraz daha ayrıntılı acıklarsanız bizlerede yardımcı olursunuz emeginize saglık simdiden tesekkurler...

tuncali üye resmi

Ercan Eraslan, akvaryumda dere bölümüyle ne dem...

Ercan Eraslan, akvaryumda dere bölümüyle ne demek istediğimi aşağidaki basit şekille anlatmaya çalışayım.

yarimada

Bunu bir havuza üstten bakış olarak düşünün. Su, A noktasından B noktasına pompalanarak havuzda oklarla belirtilen yönde bir akıntı yaratılıyor. Noktalı mavi alan sığ su bölgesi. Bu havuzdaki dere bölümüne Japon şemsiyesi (papirus) benzeri bataklık bitkileri dikilebilir. Yarımada dediğim su seviyesinin üstündeki bölüme de yine bataklık bitkileri gibi kökleri suya dayanıklı bitkiler dikilebilir; örneğin Syngonium türleri ve bildiğimiz küçük yapraklı kauçuk (Ficus benjamina) olabilir. Mangrov türleri de çok ilginç olabilir, bakınız www.mangrove.de< En ideali tabi böyle bir havuzun tropik bir sera içinde olup tepeden güneş almasıdır. Suyun bu şekilde bol bitkili sığ bir dereyi aşarak akvaryuma gelmesi, doğal yüzme havuzlarında da kullanılan son derece etkili bir arıtım yöntemidir. Emre Can, Isviçre’nin merkezi forumuna www.aquarium.ch< bakmanızı öneririm. Burada akvaryumcu bilgileri de bulursunuz, amatör üreticileri de. Ben aradığım türleri genellikle amatör üreticilerden buluyorum. Bunun dışında, en çok uğradığım akvaryumcu Zürih'teki Seerose.

Doğal akvaryum

Çok iyi düşünülmüş bir proje bu. Benim de hayalim biöyle bir akvaryum yapmak. Doğal bir akvaryum ama ne yazık ki akvaryumcuların çoğu onlara gittiğimde o ilacı kullan, onu kullanırsan onu da kullan diyorlar.